شیشه سربی

مقدمه: شیشه سربی سپر حفاظتی در برابر اشعه

شیشه سربی یکی از مهمترین مواد در صنعت حفاظت در برابر اشعه ایکس و گاما شناخته می شود. این شیشه ها  با ترکیبات منحصر به فرد خود قادر به جذب پرتوهای مضر ایکس و گاما می باشند.

شیشه سربی چیست؟

شیشه سربی نوعی شیشه تخصصی است که در آن اکسید سرب جایگزین بخشی از سیلیس می شود. این شیشه حاوی 18 تا 40 درصد وزنی اکسید سرب است و به دلیل چگالی بالا و خاصیت جذب پرتو در محیطهای پزشکی و صنعتی که با اشعه ایکس و گاما سر وکار دارند، استفاده می شود.

ابعاد و سایز شیشه های سربی:

شیشه های سربی معمولا در ابعاد 100*200 سانتیمتر، 80*120 سانتیمتر، 60*80 سانتیمتر، 40*60 سانتیمتر، 30،40 سانتیمتر و حتی کوچکتر نیز موجود می باشند. شیشه های سربی به راحتی توسط تیغه های الماسه شیشه بری قابل برش هستند و می توان آنها را به ابعاد و سایز دلخواه برش زد.

ضخامت و محتوای سرب شیشه های سربی:

شیشه های سربی در ضخامت های 8 میل، 10 میل،12 میل و بالاتر موجود می باشند که ضخامت شیشه سربی معیار دقیقی برای سنجش کیفیت شیشه نمی باشد. و شیشه های سربی بر اساس محتوای سرب موجود در آنها سنجیده و قیمت گذاری میشوند (مثلا محتوای سرب معادل 2 میلیمتر سرب خالص).

انواع شیشه سربی و ویژگی های آنها:

1- شیشه سربی آلمانی:

شیشه های سربی آلمانی به خصوص برند schott و bermedi به دلیل کیفیت بالا و کارایی ممتاز شناخته شده اند. این شیشه ها دارای شفافیت استثنایی و ضریب جذب بسیار بالا هستند.  محتوای سرب این شیشه ها معمولا معادل 2/4 میلیمتر سرب خالص می باشد. که محافظت عالی در برابر اپرتو ها را ایجاد میکند. از این شیشه ها می توان در کلیه مراکز تصویر برداری پزشکی ( رادیولوژی، سی تی اسکن، ماموگرافی، گرافی دندان، آنژیوگرافی، پزشکی هسته ای و…) و صنعتی با حداکثر شدت تابشی استفاده نمود.

2- شیشه سربی فرانسوی:

شیشه سربی فرانسوی به خصوص corning از شفافیت بالا و درخشندگی خاصی برخوردار  می باشد. محتوای سرب این شیشه ها معادل 2/3 میلیمتر سرب خالص بوده و از نظر کیفیت رقیب جدی شیشه های سربی آلمانی محسوب می شوند و محافظت کامل در برابر پرتوهای یونساز را فراهم میکنند. این شیشه ها نیز در کلیه مراکز تصویربرداری پزشکی و صنعتی با دوز تابشی بالا قابل استفاده هستند.

3- شیشه سربی چینی:

شیشه های سربی چینی در برندهای مختلف و بر اساس استانداردهای ZF2، ZF3، ZF6 و ZF7 تولید می شوند محتوای سرب این شیشه ها معمولا معادل 2 میلیمتر سرب خالص می باشد. این شیشه ها بیشتر برای مراکز تصویربرداری با شدت تابش پایین (KV) مانند ماموگرافی یا گرافی دندان مناسب می باشند اما در مراکز با شدت تابش بالا مانند سی تی اسکن به هیچ عنوان انتخاب مناسبی نمی باشند ولی از نظر قیمت نسبت به شیشه های آلمانی و فرانسوی بسیار مناسبتر و ارزانتر می باشند. شیشه های سربی چینی به عنوان گزینه اقتصادی در بازار موجود می باشند.

ملاحظات نگهداری و نصب:

• نصب صحیح: در نصب شیشه های سربی باید از قاب مخصوص شیشه سربی استفاده شود وظیفه این قابها علاوه بر نگهداری شیشه سربی به شکل صحیح روی دیوار ، ایجاد همپوشانی لازم بین شکاف دیوار و شیشه سربی می باشد که این موضوع متنع از نشت تشعشعی از درز بین دیوار و شیشه سربی می شود. این قابها در ابعاد و سایز های مختلف متناسب با شیشه سربی و معمولا با محتوای سرب 2 میلیمتر ساخته می شوند.
• نگهداری و تمیز کردن: شیشه های سربی بسیار حساس هستند و باید در نگهداری و تمیز کردن آنها بسیار دقت کرد. از مواد شیمیایی و اسیدی و قلیایی برای تمیز کردن باید پرهیز کرد بهترین وسیله جهت تمیز کردن دستمال نخی مرطوب می باشد. از چسباندن برچسب روی شیشه های سربی باید خودداری کرد. و همچنین از تماس اجسام نوک تیز با شیش های سربی باید جلوگیری کرد.
• حمل و نقل: با توجه به قیمت بالای شیشه های سربی و ابعاد بزرگ آنها بهتر است از پالت های چوبی استاندارد جهت حمل و نقل آنها استفاده کرد.

نتیجه گیری:

شیشه های سربی به عنوان محصولات تخصصی در حوزه حفاظت در برابر اشعه، از تنوع قابل توجهی برخ.ردار می باشند. بسته به نوع کاربری، قیمت و شدت پرتو تابشی می توان هر کدام از شیش های آلمانی، فرانسوی و چینی را انتخاب نمود. ولی باید این نکته را همیشه در نظر داشته باشیم که انتخاب شیشه سربی مناسب می تواند سپر ایمنی پرسنل و کارکنان در برابر تهدیدات نامرئی اشعه ایکس و گاما باشد.